مديريت در ساماندهي رودخانه و پارامترهاي وابسته و مسائل هيدروليكي و رفتاري آن در كنترل

[Hamed.T]

خلاصه مقاله:


گاهي رودخانه ها با فرسايش سواحل و بستر، هندسه هيدروليكي خود را بگونه اي فرم مي دهند كه متناسب با پارامترها ومتغيرهاي دبي جريان و شيب و رسوبات انتقال يافته از بالادست گردد ودر مواقع سيلاب آب ممكن است از بستر رودخانه خارج شده و در اراضي چپ و راست رودخانه جريان يابد. در رودخانه ها حمل رسوبات به دو صورت بار معلق و بار كف صورت گرفته ورودخانه ها به انواع حالات پايدار استاتيكي، پايدار ديناميكي و ناپايدار تقسيم بندي مي شوند و هندسه مسير رودخانه ممكن است به سه حالت مستقيم، مئاندر و نامنظم باشد. گاهي دستكاري به طبيعت با شرايط پايدار (Stable) خود مانند جنگلها باعث ايجاد جريانهاي سريع رود خانه اي مي شود و حالت اضطرار وبحران را پديد مي آورد وفرصت مديريت كوتاه-مدت را سلب مي كند.وجود هرگونه مانع اعم از طبيعي يا مصنوعي در مقابل جريان، باعث برهم زدن خطوط جريان و ايجاد جريان هاي چرخشي مي شود كه اين پديده، فرسايش و آبشستگي را به دنبال خواهد داشت. همچنين تنگ و محدود شدن عرض جريان ، باعث افزايش سرعت جريان و تشديد فرسايش مي شود. تنگ كردن عرض جريان با ايجاد هرگونه مانع، خطر گسترش بيش از حد بستر رودخانه در بالادست را در موقع جريان به وجود مي آورد كه نه تنها باعث زير آب رفتن اراضي اطراف رودخانه ها مي شود، بلكه باعث مي شود با بالا آمدن آب، بسياري از مستحدثات وتاسيسات مجاور رودخانه مانند پلها، ديوارهاي حاشيه رودخانه و منازل اطراف و غيره دچار تخريب شوند و منطقه دچار آب بردگي شود و وضعيت بحران را پديد آورد. در هر رودخانه اي بايد پارامترهاي آن در حد نرمال باشند و نرمال نگه داشتن پارامترهاي رودخانه اي و هيدرولوژيكي نياز به مديريت صحيح و سامان دهي آن دارد كه توسط افراد مديريت نمي شود، بلكه سازمان ها و نهادهاي مرتبط و مسئول لازم است با آگاهي كافي و شناخت مديريتي و كارشناسي،طبيعت رفتاري رودخانه ها را شناخته و نسبت به اين پديده داراي طبيعت فيزيكي، اقدامات مديريتي لازم را به كار گيرند تا نيازي به يك مديريت بحران نباشد.