نارسايي هاي سند راهبردي مديريت پارک ملي درياچه اروميه

[Mahab.ir]

نارسايي هاي سند راهبردي مديريت پارک ملي درياچه اروميه
محمد درويش

سرانجام پس از کش و قوس هاي فراوان و مجادلات حقوقي که بيش از يک سال به طول انجاميد، سند ملي راهبردي مديريت جامع پارک ملي درياچه اروميه به امضاي عالي ترين مقامات وزارتين نيرو و جهاد کشاورزي، سازمان حفاظت محيط زيست ايران و نيز استانداران سه استان آذربايجان شرقي، غربي و کردستان رسيد. با اين وجود و به رغم آنکه نفس چنين اقدامي مي تواند بسيار مثبت تلقي شود، به نظر مي رسد توافقنامه مزبور داراي لکنت هاي فراوان و ابهاماتي است که کارايي اش را مي کاهد.

بايد دانست درياچه اروميه در شمار يکي از مهم ترين ارکان پايدارکننده محيط زيست در شمال غرب کشور محسوب مي شود؛ تالاب پهن پيکري که آثاري فرامنطقه يي نيز بر زيست مندان و محيط زيست منطقه برجاي گذاشته و خواهد گذاشت. از اين رو، به درستي در رده بالاترين تمهيدات حفاظتي کشور (پارک ملي) قرار گرفته است. اما شوربختانه- همان گونه که اشاره رفت- برنامه حاضر از صراحت، دقت و شفافيت لازم براي حراست از اين بوم سازگان ناهمتاي ايران برخوردار نيست که در زير به مهم ترين نارسايي ها و لکنت هاي آن اشاره مي شود.

1- از آنجا که 94 درصد از آب قابل استحصال حوضه آبخيز درياچه اروميه به بخش کشاورزي اختصاص مي يابد، بايد هر چه سريع تر تمهيداتي موثر، ضربتي و پايدار براي افزايش راندمان آبياري و استفاده از سامانه هاي آبياري تحت فشار در اين حوضه در اولويت برنامه هاي زيربنايي دولت خدمتگزار قرار گيرد. نزديک کردن راندمان آبياري استان به مرز 65 الي 70 درصد، کمينه کاري است که بايد در کوتاه ترين زمان ممکن عملي و اجرايي شود؛ راهبردي که متاسفانه در اين برنامه از شفافيت و صراحت لازم برخوردار نيست.

2- به موازات افزايش راندمان آبياري، بايد از زدن سد جديد روي رودخانه باران دوز - تنها رودخانه عمده از بين 14رودخانه يي که آب شان به درياچه اروميه مي ريزد - جلوگيري شده و مطالعات احداث آن متوقف شود. همچنين پيش بيني شود که تا سال 1400، دست کم يکي ديگر از سدهاي موجود تخريب و رودخانه آزاد شود.

3- در شرايط فوق العاده بحراني کنوني که حتي جزاير درياچه ماهيت جزيره يي بودن خود را از دست داده و سطح آب آن به يک سوم کاهش يافته است، بايد دست کم 40 درصد از ظرفيت کنوني سدهاي موجود به عنوان حق آبه درياچه اختصاص يابد. بايد در نظر داشت که چنانچه درياچه نابود شود، تمامي اراضي کشاورزي منطقه و سکونتگاه هاي اطراف آن تا شعاع کشورهاي مجاور از اين پيامد ناميمون آسيب جدي ديده و مي تواند تجربه تلخ درياچه آرال را که منجر به شورشدن 400 هزار هکتار از پنبه زارهاي اتحاد جماهير شوروي سابق شد زنده کند. بنابراين، براي پاسداري پايدار از معيشت مردم، لازم است سطح آب درياچه به وضعيت طبيعي آن بازگردد.

4- استفاده از مشارکت مردم محلي و تقويت سازمان هاي مردم نهاد بايد در اين موافقتنامه بسيار پررنگ تر ديده شود و اعتباري خاص و رديف بودجه يي مستقل به آن تعلق گيرد.

5- لازم است راهکار دقيق تحقق اهداف يادشده در ذيل هريک از جداول موجود در برنامه آورده شود.

6- يک سياست درازمدت مديريت منطقه، بايد کوشش براي کاستن از وابستگي معيشتي به سرزمين باشد. بايد با تقويت ديگر مزيت هاي نسبي منطقه، به ويژه در حوزه تجارت فرامرزي، مناطق آزاد تجاري، بوم گردي و تقويت صنايع سازگار با محيط زيست، مديريت شايسته تري در بخش توزيع و مصرف آب اعمال شود.

وبلاگ مهد بيابان زدايي