ثبت جهانی سازه های آبی شوشتر
سازه هاي آبي شوشتر به عنوان دهمين اثر جهاني ايران در اجلاس ميراث جهاني به ثبت رسيد. در سي و سومين اجلاس کميته ميراث جهاني كه در شهر سويل اسپانيا برگزار شد، پرونده سازه هاي آبي شوشتر بررسي و بدون هيچ مخالفتي از سوي اعضا به ثبت جهاني رسيد. مجموعه آسياب هاي شوشتر در استان خوزستان شامل ده ها آسياب است که بزرگترين مجموعه صنعتي تا پيش از انقلاب صنعتي به شمار مي رود. استفاده از آب در ساخت محيطي براي زندگي براساس شرايط اقليمي، با ايجاد شبکه هاي زيرزميني در زير شهر کهن شوشتر، موجب بروز يکي از هوشمندانه ترين اشکال معماري شهري آبي شده است. همچنين پرونده سازهاي آبي شوشتر کامل بود به طوري که نماينده چندين کشور مانند بحرين، تونس و کنيا براي اين پرونده از ايران قدرداني کردند و فقط دو بند از اين پرونده تغيير يافت که آن نيز در مجموع به نفع ايران است. حميد بقايي، قائم مقام سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري در اين مورد به فارس گفت: تيم كارشناسي ميراث فرهنگي كشورمان زمان طولاني حدود 2 سال را صرف تكميل اين پرونده براي ثبت جهاني كرده اند كه خوشبختانه با حضور نمايندگان ميراث فرهنگي كشورمان در اين كميته جهاني، پرونده ثبت جهاني اين سازه ها به تصويب رسيد. وي افزود: سازه هاي آبي شوشتر در حيات شهر شوشتر تنيده شده است كه اين كار حفاظت از آن را بسيار دشوار مي كند با اين حال سازمان ميراث فرهنگي توانسته است در تعامل با دستگاه هاي دولتي، فرمانداري، شوراي شهر و شهرداري و حمايت هاي مردم از اين مجموعه به خوبي محافظت كند. در دوره حكومت هخامنشيان، اقتصاد وابسته به درآمد حاصل از كشاورزي باعث مي شده تا حكومت با توسعه اين بخش، سطح درآمد كشاورزان و متعاقب آن درآمدهاي كشور را افزايش دهد. حفر نهرهاي دستكند »گرگر« و »داريون« در شوشتر از فعاليت هاي احتمالي دوره هخامنشيان به منظور توسعه كشاورزي است. پس از هخامنشيان، ساسانيان نيز براي ساخت و توسعه تاسيسات آبي در شوشتر كوشيده و موفق به ساخت بي نظيرترين شبكه آبياري در اعصار كهن شده اند.گرچه در ساخت تاسيسات آبي شوشتر مهمترين هدف، آبياري بوده، اما سازندگان آن توانسته اند به اهداف بزرگ ديگري چون اهداف صنعتي، بازرگاني، دفاعي، معماري، راه و... دست يابند. مجموعه آسياب هاي شوشتر شامل ده ها آسياب است كه بزرگترين مجموعه صنعتي تا پيش از انقلاب صنعتي به شمار مي رود. بهره گيري از رودخانه در گرداگرد شهر كهن شوشتر، به منظور ايجاد خندق در كنار حصار و ايجاد موقعيت استراتژيك دفاعي باعث شده تا اين شهر در برهه هايي از تاريخ تسخيرناپذير باشد. قابل كشتيراني بودن رود دستكند گرگر باعث مي شده تا شوشتر از نظر تجارت و بازرگاني از قطب هاي مطرح در سطح بين الملل باشد. استفاده از آب در ساخت محيطي براي زندگي براساس شرايط اقليمي، با ايجاد شبكه هاي زيرزميني در زير شهر كهن شوشتر، موجب بروز يكي از هوشمندانه ترين اشكال معماري شهري-آبي شده است. پل و سد شادروان، كه بلندآوازگي آن در افسانه هاي ايراني به چشم مي خورد، نه تنها يكي از اساسي ترين بخش هاي شبكه آبياري شوشتر، بلكه از معدود راه هاي عبور از رودخانه پهناور كارون بوده كه احتمالاجاده شاهي نيز از همين پل عبور مي كرده است. با توجه به اهميت سياسي و اقتصادي شوشتر و تاسيسات آبي آن، قلعه اين شهر(سلاسل)، هم مركز كنترل اين تاسيسات بوده و هم مقر والي خوزستان به شمار مي رفته و تا قرن گذشته شوشتر به عنوان مركز خوزستان بوده است. سال گذشته نيز مجموعه كليساهاي ارامنه با محوريت قره كليسا در آذربايجان شرقي به عنوان نهمين اثر تاريخي ايران در يونسكو ثبت جهاني شد. تاکنون 9 اثر از آثار تاريخي ايران مانند تخت جمشيد، طاق بستان، ميدان نقش جهان اصفهان، پاسارگاد، مجموعه کليساها و... در فهرست ميراث جهاني به ثبت رسيده بود که سازه هاي آبي شوشتر نيز به عنوان دهمين اثر در اين فهرست قرار گرفت.
|
