جلوگیری از تخریب 4 هزار قنات استان اصفهان

[H@m3d]

اصفهان – خبرنگار «ایران»: استان اصفهان بعد از خراسان رضوی و جنوبی با چهارهزار و 672 رشته قنات و 79 هزار و 602 هکتار زمین تحت پوشش، سومین ذخیره گاه این میراث کهن در کشور محسوب می شود.
استان اصفهان از جمله مناطقی است که بیشترین تعداد رشته قنات را درخود جای داده است. اما کم آبی و خشکسالی های اخیر باعث شده 30 تا 40 درصد و در برخی مناطق تا 70 درصد از آب دهی این قنات ها کاسته شود. امسال همچنین بيش از 50درصد قنات هاي شهرستان اصفهان خشك شدند. این در شرایطی است که در سال های پرآبی میزان آبی که از این قنات ها تخلیه می شود، حدود یک میلیارد و 800میلی مترمکعب است.
سعادت ترکیان، مسئول اداره تامین آب سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان با اشاره به این که میزان آب موجود در قنات ها به شرایط بارندگی بستگی دارد، گفت: قنات ها دارای سطح تراز مشخصی هستند و میزان آب آنها نیز بر اساس سفره های آب زیرزمینی مرتبط با آن تنظیم می شود.
ترکیان با بیان این که معمولاً آب از مادرچاه وارد قنات شده و در سطح زمین تخلیه می شود، گفت: استفاده بی رویه و چاه های عمیقی که در اطراف مادرچاه ها زده شده، باعث خشک شدن قنات ها شده و جلوي زایندگی سفره های آبهای زیرزمینی را گرفته است. متاسفانه در سال های گذشته علی رغم مشخص شدن حریم قنات ها به علت نبود کنترل کامل، چاه هایی در حریم قنات ها احداث شد که به خشک شدن قنات ها انجامید.
وی با اشاره به این که در برخی مناطق مانند جنوب اصفهان حفر چاه کاملاً ممنوع است، گفت: اما گاه در برخی مناطق دیگر نیز چاه هایی به شکل قانونی یا غیرقانونی حفر شده است. علی رغم این که ساخت و ساز و ایجاد جاده یا گذر از نزدیک پشته قنات ها ممنوع است اما به علت عدم رعایت این مسئله، ضربه های ناشی از عبور و مرور باعث ریزش و مسدود شدن پشته های قنات ها شده است.
وی افزود: گاه مشاهده شده که تا روی میله های چاه های قنات نیز اقدام به ساخت وساز شده است. در چنین شرایطی امکان مرمت قنات ها از بین می رود و قنات به مرور متروکه می شود. البته به تازگی در طرح های هادی روستایی سعی شده حریم قنات ها رعایت شود و کاربری جدیدی پیدا نکند.
ترکیان با اشاره به این که بحث آسیب شناسی قنات های استان و مرمت آنها از جمله اولویت هایی است که باید هر چه زودتر انجام شود، گفت: متاسفانه در حال حاضر هیچ برآوردی از میزان آسیب در دست نداریم. انجام یک برنامه مطالعاتی جامع شامل دریافت اطلاعات کامل و نقشه برداری از جزئیات قنات ها بسیار ضروری است اما در حال حاضر اعتبار خاصی برای آن منظور نشده است.
مسئول اداره تامین آب سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان با اشاره به ترمیم های موقتی گفت: ترمیم های موقتی حکم مسکن را برای مواقعی که مشکل حادی پیش آمده است، دارند.
وی تصریح کرد: در خیلی از موارد تخریب های بعدی به بخش های مرمت شده نیز آسیب می زند و به تخریب دوباره آن می انجامد. هم اکنون منطقه نایین اصفهان با داشتن 5/16 درصد بیشترین تعداد رشته قنات های استان را در خود جای داده است. اخیراً در حفاري كانال هاي كشاورزي شهرستان چادگان قناتي با قدمت بيش از يك قرن كشف شد که با لايروبي اين قنات مي توان بيش از 20 هكتار از زمين هاي كشاورزي اين منطقه را زير كشت برد.
همچنین در شهرستان اردستان نیز قناتی منحصر به فرد وجود دارد که در نوع خود میراثی گرانبها محسوب می شود. این قنات که به شکل دو طبقه ساخته شده، با حلقه چاهی واحد در امتداد یکدیگر با اختلاف 5/3متر از مبدا تا مظهر قرار دارند. اخیراً کار مرمت کوره ها و حلقه های چاه این قنات با اعتباری بالغ بر 30میلیون تومان آغاز شده است.
در شهرستان نطنز نیز طی سال گذشته 32 رشته قنات با اعتباری بالغ بر 115میلیون تومان لایروبی و مرمت شده است. یکی از طولانی ترین قنات های این منطقه به طول 400 متر و عمق 5/6 متر در روستای قمی قرار دارد. شهرستان نطنز دارای 360 رشته قنات است که عمده آن در منطقه کوهستانی قرار گرفته است.