زاينده رود را بی مديريتی برد نه بی آبی

[H@m3d]

اصفهان - خبرنگار جام جم: حافظ شيرازي زاينده رود را آب حيات مي داند؛ زيبايي اصفهان هميشه با بناهاي تاريخي، جاذبه هاي گردشگري و رودخانه با صفايش قرين بوده كه متاسفانه در سال هاي اخير هيچ كدام آنها يك مديريت كارآمد به خود نديده است، به نحوي كه بارها شاهد بوده ايم تخريب يك اثر، بي توجهي به حفظ يك بنا يا بي تفاوت گذشتن از كنار توانمندي هاي تاريخي و طبيعي اين استان، آن را در صدر سوژه هاي خبري و جنجالي قرار داده و بي اغراق از اين طريق بوده كه هر از گاهي به داشته هاي در حال تخريب اين شهر توجهي هم شده است؛ حالانوبت خشك شدن زاينده رود و از بين رفتن سيماي اين شهر است.
زاينده رود به عنوان منبع حياتي و تامين كننده آب فلات مركزي ايران، اين روزها حال و روز خوبي ندارد. خشكسالي و كمبود آب، بستر اين رودخانه را به محلي براي بازي بچه هاي قد و نيم قد و ميانبري براي عابران تبديل كرده است.
رودخانه اين روزها، نفس هاي آخرش را مي كشد و اگر فكري براي آن نشود، آرام آرام اين شهر نه تنها يكي از زيبايي هايش را از دست مي دهد، بلكه بخش هاي وابسته بدان نيز دچار بحران هاي جدي خواهد شد.
سخنگوي شوراي اسلامي شهر اصفهان مي گويد: مشكل اصلي زاينده رود، نبود مديريت حوزه آبريز از سرچشمه تا انتهاي رودخانه است. چرا كه نبود يك مديريت منسجم باعث شده ميزان آب برداشتي در بالادست رودخانه به قدري زياد باشد كه پايين دست با كمبود آب مواجه شود.
ابوالفضل قرباني با اشاره به رهاسازي پساب هاي آلوده به زاينده رود كه منجر به آلودگي آب باقيمانده رودخانه مي شود، مي افزايد: برداشت هاي بي رويه آب در بخش هاي شرب، صنعت و كشاورزي، موجب شده از فلاورجان به بعد زاينده رود، آب نداشته باشد و علاوه بر وارد آمدن آسيب هاي جدي به پل ها و سازه هاي تاريخي، نابودي تالاب گاوخوني، تهديد جدي كشاورزي شرق اصفهان و فضاي سبز فراروي منطقه باشد.
وي با تاكيد بر اين كه جاري شدن مقطعي نمي تواند مشكلي را حل كند، مي گويد: وزارت نيرو، متولي مديريت آب زاينده رود است كه در گذشته اين حوزه مديريتي به 6 حوزه و منطقه آبريز (در استان ها) تفكيك شد كه اين مساله توزيع آب را در رودخانه ناهمگون ساخته به نحوي كه در حال حاضر، استان هاي بالادست اين رودخانه براحتي از آب برداشت مي كنند اما استان هاي پايين دست چون اصفهان، شهر هاي شرق استان و حتي سيستان و بلوچستان با مشكل كم آبي مواجهند.
وي حفظ زيبايي شهر اصفهان را مقوله اي ملي دانسته و اضافه مي كند: پمپاژ، جلوگيري از نفوذ آب در بستر رودخانه و ايجاد سد و مخزن كه به مثابه استخر باشد، مي تواند در قالب طرح هايي اجرايي شود.
سخنگوي شوراي شهر درباره راهكارهاي مقطعي براي هدايت آب به زاينده رود مي گويد: تسريع در روند اجرايي پروژه هاي انتقال آب از چشمه لنگان (تونل تكميلي آن) و تونل بهشت آباد، مي تواند مشكل اين رودخانه را در كوتاه مدت حل كند.وي ادامه مي دهد: البته انتقال آب مازاد حوزه هاي آبريز سرشاخه هاي كارون و صرفه جويي آب در بخش صنعت نيز از ديگر راهكارهايي است كه مي تواند موثر باشد.
مديرعامل شركت آب منطقه اي اصفهان نيز مي گويد: با بهره برداري از تونل سوم كوهرنگ مي توان سالانه 250 ميليون مترمكعب آب روانه زاينده رود كرد فعلااز 23 كيلومتر اين تونل 22 كيلومتر آن حفاري شده است.
وي با اشاره به تونل 13 كيلومتري چشمه لنگان كه سال 84 به بهره برداري رسيد و سالانه 110 ميليون متر مكعب آب به زاينده رود مي ريزد، مي افزايد: تونل تكميلي چشمه لنگان (خدنگستان) 11 كيلومتر طول دارد و سالانه 190 ميليون متر مكعب آب را به زاينده رود هدايت مي كند، ولي تكميل آن مستلزم زمان و همكاري استان است. سخنگوي شوراي شهر اصفهان با اشاره به اين كه در حال حاضر، حجم آب سد زاينده رود 567 ميليون متر مكعب است، مي گويد: با وجود بارندگي هاي اخير هنوز حجم واقعي آب پشت سد كمتر از نصف است و از آنجايي كه اولويت استان تامين آب نوشيدني و بخش صنعت است، احتمال دارد اواسط تابستان به خاطر باغات و فضاي سبز، آب زاينده رود باز شود.
خشك شدن زاينده رود، خطري براي پل هاي تاريخي به حساب مي آيد و آن گونه كه دكتر سيدعبدالعظيم امير شاه كرمي، عضو هيات علمي دانشگاه اميركبير و متخصص ژئوتكنيك، سازه و هيدروليك معتقد است،استمرار اين خشكسالي و نبود آب در رودخانه، مي تواند منجر به تخريب پايه هاي پل هاي تاريخي اصفهان شود. وي مي گويد: پل هاي تاريخي اصفهان، از آثار كم نظير معماري و مهندسي جهان است كه بعد از چندصد سال ماندگاري در سال هاي اخير بشدت در معرض آسيب و تخريب تدريجي قرار گرفته است.
اين استاد دانشگاه كه مدت 2 دهه است بر روي پل خواجو، منارجنبان، ميدان نقش جهان و ... تحقيق مي كند، با بيان اين كه تخريب تدريجي پل هاي اصفهان بخصوص خواجو و سي و سه پل فراتر از مشكلات ناشي از خشكسالي است، مي افزايد: آلوده بودن آب بخصوص آلودگي آب هاي زير زميني در دوران پر آبي، كمبود آب و خشكسالي، همواره تهديدي جدي براي پل هاست كه با استمرار خشكسالي شدت گرفته است.
وي مي گويد: آب آلوده، حاوي انواع نمك هاي مخرب و آلاينده است كه اين نمك ها با صعود رطوبت و تغيير سطح آب، داخل پايه هاي پل شده، در پشت لايه هاي رويي پايه رسوب كرده و باعث مي شود ملات پايه، خاصيت باروري و فشردگي خود را از دست بدهد، سنگ ها پوسته پوسته و آجرهاي پل فرسوده شود كه در نهايت، اين پديده منجر به سست شدن پايه هاي پل، نشست، ترك خوردن و در نهايت تخريب تدريجي پل مي شود.
دكتر امير شاه كرمي، ادامه مي دهد: طبقه نخست پل 4 طبقه خواجو در كف رودخانه قرار دارد. اين طبقه همان شمع هاي پل به حساب مي آيد و بر اثر صعود رطوبت هم آسيب نمي بيند، اما آن طبقه اي كه بالاتر كف رودخانه واقع شده، براثر نفوذ روزافزون نمك هاي آلوده، آسيب مي بيند و اين آسيب، سرانجام در طبقه آخر به صورت ترك خوردگي بر روي ديواره ها خود را نمايان مي سازد.شاه كرمي با تاكيد بر اين كه خشك شدن آب زاينده رود، دامنه تخريب پل[ خواجو را كه قرار بود جزو عجايب جهان ثبت شود اما بخاطر ضعف مديريت عمل نشد] را بيشتر كرده است و آلودگي هواي اصفهان بر اين مساله دامن مي زند،مي افزايد: افزايش هوازدگي شيميايي و فيزيكي باعث شده كه با توجه به آهكي بودن سنگ هاي پل هايي چون خواجو و نفوذپذيري قابل توجه آنها، دامنه تخريب آنها همواره افزايش يابد و با شدت گرفتن خشكسالي، آسيب ديدگي هاي بيشتري بر روي اين پل ها نمايان شود.